Een positief klimaat werkt het best!

Wanneer functioneren mensen op hun best? Wat helpt om medewerkers pro-actiever te laten zijn? Kun je creativiteit stimuleren? Interessante vragen die regelmatig langskomen als ik met organisaties in gesprek ben. Ergens weten we de antwoorden wel. Want als ik je vraag ‘Onder welke omstandigheden op je werk kom je het best tot uiting? Met welke mensen werk je het prettigst samen? Bij welke leidinggevende ben je echt boven jezelf uitgestegen?’ dan komen daar altijd in basis dezelfde ingrediënten naar voren. En die basis heeft te maken met een positieve, waarderende werksfeer.

Als mensen zich gewaardeerd en gerespecteerd voelen, dan durven ze meer dingen uit te proberen. Er is daar divers onderzoek naar gedaan. Uit onderzoek van B. Fredrickson blijkt dat als mensen positieve emoties (vreugde, plezier, dankbaarheid, hoop en waardering etc.) ervaren, dat zij hun blikveld verbreden. Zij zien meer wat er allemaal speelt en leeft om zich heen. Zij gaan meer uitproberen waardoor zij gemakkelijker nieuwe vaardigheden aanleren. Mensen worden flexibeler, creatiever en veerkrachtiger als zij positieve emoties ervaren. Zij voelen zich gezonder. Het goede nieuws hierbij is: Je kan andere mensen positieve emoties bezorgen, door hen positief te bejegenen. Een positieve werksfeer draagt om die reden in belangrijke mate bij aan pro- activiteit van haar medewerkers, aan een lerende organisatie en aan creativiteit.
Onder stress en angst gebeurt het tegenovergestelde. Bij stress en angst gaan mensen focussen. De blik versmalt. Mensen worden heel voorzichtig en men is bang om fouten te maken. Aanhoudende stress en angst hebben ook effect op onze gezondheid. We kunnen minder hebben.

Dat klinkt heel logisch allemaal, toch? Maar als dit heel logisch is, waarom wordt deze wetenschap dan niet veel bewuster en consequenter toegepast binnen organisaties?

Hoeveel managers en organisatie zetten hun mensen wel niet onder druk om te presteren en besteden vooral aandacht aan zaken die niet goed gaan. Hoeveel tijd wordt er in een functioneringsgesprek besteed aan de ontwikkelpunten van de medewerker en hoeveel tijd aan waar de medewerker goed in is? Aan hoeveel regels en afspraken moet men zich binnen een organisatie houden wil men als ‘goed’ geclassificeerd worden? Voorbeelden van gedrag en een werksfeer die gericht zijn op het voorkomen van fouten en op controle. Deze sfeer is gebaseerd op vermijden: men wil weg blijven van zaken waar men bang voor is. Wellicht begrijpelijk, maar het helpt uiteindelijk verrassend weinig bij het komen tot successen. Het heeft zelfs een averechts effect. De gevoelige mensen onder ons worden (mee) angstig, voelen stress en kruipen in hun schulp. De stevige medewerkers haken af bij het wantrouwen en de controle die men ervaart. Dat is dus niet de weg om mensen lekker te laten functioneren.

Maar wat dan wel? Als je als organisatie vooruit wil komen, moet je allereerst sturen op waar je naar toe wil met de organisatie. Niet op waar je van weg wil blijven. Je zorgen als manager kan je delen en oplossen door jouw mensen in vertrouwen te nemen en te vragen om mee te denken over oplossingen. Dat doen ze met plezier als ze ook daadwerkelijk voelen dat je hen vertrouwt en waardeert. Verder blijkt uit onderzoek van M. Van Woerkom e.a. dat organisaties met een ‘sterke punten’ werkklimaat significant hoger scoren op zaken als prestaties per medewerker, innovatiekracht en een lager ziekteverzuim. Een sterke punten klimaat houdt in dat je weet waar je medewerkers goed in zijn en waar zij graag beter in willen worden en dat je je daar ook op richt met de wijze van aansturing. Er is aandacht en waardering voor zaken die goed gaan, successen worden gedeeld en medewerkers worden ingezet op hun kracht.

Denk je nu ‘tja klinkt mooi, maar daar is nog een hele weg te gaan’? Het is niet moeilijk om al vanaf vandaag een begin te maken met een positieve sfeer. Hoe vaak zeg je dankjewel naar elkaar? Hoe vaak geef je elkaar een welgemeend compliment? Hoezeer neem je de tijd om even echt te luisteren naar wat je collega of medewerker graag wil? ….. En?

Mirjam van ’t Klooster